السيد الطباطبائي

144

مجموعه رسائل ( فارسى )

هيچ يك از اين چند فرضيه ، ضرورى دين اسلام و قرآن كريم نيست . ولى به هر تقدير ظاهر آيات قرآنى همين صورت اخير است ، يعنى از ظاهر قرآن چنين برمىآيد كه نسل امروز بشر ، منتهى به آدم و همسرش مىشود و آدم و همسرش از پدر و مادرى متولد نشده ، بلكه از زمين « تكون » يافته‌اند . نكته مهمى كه هست اين است كه آيات قرآن ، بيان نشده كه چگونه آدم از زمين خلق شد ؟ آيا در خلقت او علل و عوامل خارق العاده دست داشته ؟ و آيا آفرينش او به تكوين الهى « آنى » بوده و بدون اين كه زمانى طول بكشد ، جسم به وجود آمده از « گل » ، مبدل به بدنى معمولى و عادى و داراى روح انسانى شده ؟ و يا آن كه در مدت زمان طولانى اين دگرگونى صورت گرفته و استعدادهايى ، يكى پس از ديگرى در او به وجود آمده و نيز صورت‌هايى يكى پس از ديگرى به خود گرفته ، تا آن كه استعدادش براى گرفتن « روح انسانى » به حد كمال رسيده ، آن گاه آن « روح » در او دميده شده است ؟ و كوتاه سخن : نظير « نطفه » در « رحم » علل و شرايطى ، يكى پس از ديگرى در او اثر كرده است ؟ هيچ يك از اين احتمال‌ها در قرآن كريم ذكر نشده است . روشن‌ترين آيه‌اى كه درباره خلقت آدم در قرآن ديده مىشود ، آيه زير است : « إِنَّ مَثَلَ عِيسى عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ قالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ » . كه اين آيه شريفه در پاسخ ازاستدلال مسيحيان بر پسر خدا بودن عيسى نازل شده است ، مسيحيان احتجاج مىكردند كه عيسى بدون پدر ، از جنس انسانى ، به دنيا آمده و حال آن كه هر كس به دنيا بيايد ، از پدرى متولد مىشود ، پس پدر عيسى بايد خود خدا باشد . آيه شريفه در پاسخ آنان مىفرمايد : مثل عيسى مانند نمونه آدم است ، كه خداى تعالى او را از خاك خلق كرد ، بدون اين كه پدرى داشته باشد كه از نطفه او متولد شود ، پس چرا مسيحيان نمىگويند آدم پسر خداست ؟ ! و اگر مراد از خلقت از خاك ، منتهى شدن خلقت آدم به خاك باشد ، همان‌طور كه